Tekerlekler

Bir de şey var. Arabalar var ya. Tekerlekli bunlar. Arabalar ilerledikçe tekerlekler de dönüyor. Gözümüzle görüyoruz. Araba hızlanınca tekerlekler de daha hızlı dönüyor. Ama bu tekerlekler daha da hızlanınca sapıtma eğilimi gösteriyor. Takip edemiyoruz. Bazen geri geri dönüyormuş gibi oluyor. Hem biraz daha hızlanırsa araba, o zaman da tekerlekler duruyormuş gibi oluyor.

Böyle kendimi ifade edemedim, ben bile okuyunca nasıl olduğunu anlamıyorum şu durumda. O yüzden şekil üzerinden bakalım bir de. Tekere bir çizgi çizelim ve arabanın hızına göre teker döndükçe çizginin durumuna bakalım.

Şimdi öncelikle çizgi birim zamanda bir çeyrek ilerlesin. Buradaki birim zaman bizim gözümüzün algısı aslında. Yani her aşamada gözün çizgiyi bir çeyrek ilerde göreceği hızda dönsün tekerlek:


Gayet normal dönüyor. Peki biraz hızlanalım o zaman. Birim algı zamanında iki çeyrek hareket etsin bu çizgi:


Araba hızlandı, tekerlekler de hızlandı. Algımız gayet normal. Daha hızlı tekerlekler görüyoruz. Araba daha da hızlansın. 3 çeyrek:


Tekerlek sağa dönüyor aslında ama biz onu sola dönüyormuş gibi görüyoruz artık. Garip bir şey bu tabii. Biraz daha hızlanırsa daha da garip olacak. Evet, dört çeyrek:


Dönmüyor sanki? Aslında yukarıdakilerden en hızlı döneni bu. Tamamen algı yanılsaması.